Πέραν του παροδικού PDF Εκτύπωση E-mail
Πνευματικότητα - Πνευματικότητα
Πέμπτη, 01 Φεβρουάριος 2007 01:50
της Χριστίνας Αρνή

Είναι στ' αλήθεια πολύ δύσκολο να δώσουμε έναν ακριβή ορισμό της Ζωής. Μπορούμε να πούμε πολλά, χωρίς να πούμε, στην πραγματικότητα, τίποτε, κι ωστόσο φαίνεται πως ξέρουμε πολύ περισσότερα για ό,τι δεν είναι ζωή, παρά για ό,τι είναι. Υπό μια έννοια, μοιάζουμε να ζούμε πιο πολύ μέσα σ' αυτό που ορίζουμε ως "μη ζωή". Ζούμε μ' έναν τρόπο που περισσότερο μας φθείρει, παρά μας αναζωογονεί, κι αυτό θα μπορούσε, ίσως, να έχει μια χρησιμότητα, αν, αναγνωρίζοντας τελικά ό,τι δεν είναι ζωή, αντιλαμβανόμασταν την αξία της και συνειδητοποιούσαμε την ουσία και το νόημά της. 'Oμως συμβαίνει κάτι τέτοιο ή όχι;

Μπροστά στη θέα ενός νεκρού σώματος κανείς δεν έχει αμφιβολία, ο θάνατος φαίνεται να είναι κάτι πολύ πιο "βέβαιο", κάτι πέραν αμφιβολίας, απ’ ό,τι η ίδια η ζωή, κι όμως στο άκουσμα ενός λόγου, όπως "χάνω (ή κερδίζω) την ζωή μου", αρχίζουν να εμφανίζονται χιλιάδες εκδοχές και ερμηνείες. 'O,τι για κάποιους είναι απώλεια, για κάποιους άλλους είναι κέρδος. Η ίδια η ζωή έχει μια αξία παροδική για ορισμένους, ενώ για άλλους η αξία της είναι αιώνια. Κάποιοι θεωρούν ζωή ό,τι φαίνεται, ενώ κάποιοι άλλοι πιστεύουν πως αυτό που δεν φαίνεται είναι ζωή. Πολλοί μιλούν για ψευδαισθητική και αληθινή ζωή, για μία ζωή και για πολλές ζωές, για ατομική και συλλογική ζωή... Η ζωή για κάποιους αποτελεί κάτι το ανεκτίμητο, για κάποιους άλλους έχει αξία μηδαμινή. Για μερικούς η ζωή είναι ένα αυτονόητο δικαίωμα, για μερικούς μια δυσβάσταχτη υποχρέωση... Κάποιοι θεωρούν την ζωή ένα μεγάλο σχολείο, κάποιοι άλλοι ένα θέατρο παραλογισμού...

Κανείς δεν φαίνεται να συμφωνεί με την "ουσία" της ζωής, οι περισσότεροι ωστόσο, αν όχι όλοι, συμφωνούν με τον θάνατο. Κι όμως, όλοι μας, λίγο-πολύ, ισχυριζόμαστε πως ζούμε!

Μέσα σ' έναν κόσμο αντιθέσεων εμφανίζεται λογική αυτή η πληθώρα απόψεων, συμπεριφορών, αντιλήψεων, κλπ... 'Eτσι, ένα νεκρό σώμα μοιάζει να αποτελεί μια περισσότερο απόλυτη εικόνα, απ’ ό,τι ένα σώμα ζωντανό. Σ' αυτόν τον κόσμο, ο ζωντανός άνθρωπος αποτελεί μια σχετική εικόνα ζωής, και κατά συνέπεια η ίδια ζωή για τον άνθρωπο αυτού του κόσμου αποτελεί μια σχετικότητα. Ο άνθρωπος μπορεί να είναι ευτυχής ή δυστυχής. Για το ίδιο πράγμα ή στην ίδια περίσταση, που κάποιος είναι ευτυχής, κάποιος άλλος είναι δυστυχής και υποφέρει. Η ζωή εμφανίζεται ως κάτι το απτό, ενώ ταυτόχρονα μοιάζει να αποτελεί το άπιαστο δημιούργημα, το άπιαστο αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης λειτουργίας. Μέσα σ' αυτόν τον πολύπλοκο μηχανισμό καλούμαστε να βρούμε τον τρόπο εκείνο που θα μας οδηγήσει στην επίλυση του "αινίγματος" της Ζωής, καλούμαστε να μάθουμε να ζούμε, να είμαστε ζωντανοί. Υπό μία έννοια, τούτο μοιάζει σαν ένα κάλεσμα πέρα από τα κλειστά όρια της λογικής μας, σαν μια πρόκληση σ’ ένα άνοιγμα προς ό,τι φαίνεται ή μοιάζει "κλειστό" ως θέση, ως πεδίο ανακάλυψης και εφαρμογής, ως σύστημα επιλογών και νομοτελειακών αρχών. Καλούμαστε να ανακαλύψουμε την Οδό εκείνη που θα μας επιτρέψει να αρχίσουμε και να συνεχίσουμε μια έρευνα πέρα από τις δομές, πέρα απ' την παροδικότητα και την φαινομενικότητα, μια έρευνα προς ό,τι μπορεί να είναι μόνιμο, σταθερό και πραγματικό αφ' εαυτού. Η Οδός της Ζωής που καλούμαστε να βαδίσουμε, αφορά, τελικά, μια συνειδητή προσπάθεια υπέρβασης των κάθε φορά νέων ορίων της συνειδητότητάς μας.

Ο τρόπος που ζούμε, δεν είναι στην πραγματικότητα παρά ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την Ζωή σε μια συγκεκριμένη χωροχρονική στιγμή. Η ίδια μας η ζωή αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, και, υπ' αυτή την έννοια, καθίσταται το προϊόν της σκέψης μας. Κανένας άνθρωπος που νιώθει δυστυχής δεν ζει ευτυχισμένα, αλλά και κανένας άνθρωπος που νιώθει ευτυχία δεν ζει υποφέροντας στη ζωή του.

'Oλες οι σκέψεις μας, οι αντιλήψεις μας, κλπ... φέρουν την σφραγίδα τους στη ζωή μας... ''Αγωνιζόμαστε για να ζήσουμε", λένε πολλοί, κι όμως αυτός ο "αγώνας", αν και διαδραματίζεται εντός της καθημερινότητάς μας, έχει την "βάση" του μέσα στο μυαλό και την καρδιά μας. Αν αισθανόμαστε ενοχές, αυτές μας κατατρέχουν, φοβόμαστε, κρυβόμαστε, ακινητοποιούμαστε... 'Oλα αυτά εμφανίζονται στην καθημερινότητά μας, είναι η συμπεριφορά μας, η αντίληψή μας, είμαστε εμείς... Είναι η ζωή μας!

Η θέα ενός νεκρού σώματος δίνει μια απόλυτη απάντηση: Τέλος. Το σώμα είναι νεκρό. Δεν υπάρχει καμία θέση για την αμφιβολία. Τούτο, για το ανθρώπινο μυαλό, είναι μια λύτρωση. Υπάρχει μια θέση απόλυτη, αμετακίνητη. Το σώμα είναι νεκρό, δεν ζει πια. Η αμφιβολία "περί της ζωής': σταματά. 'Oσο το σώμα δεν είναι νεκρό, η αμφιβολία για τον άνθρωπο υπάρχει. "Ζω ή δεν ζω;", "Ζω ορθά ή όχι;", "Ζω όπως θέλω ή όπως θέλουν οι άλλοι;", "Ζω για τους άλλους ή για μένα;", "Ζω σύμφωνα με το είναι ή με το έχειν;"... κ.λπ.. Σ' αυτόν τον κόσμο, το ζωντανό σώμα φαίνεται πως σπέρνει παντού τον σπόρο της αμφιβολίας, κι ωστόσο κάπου πρέπει να βρεθεί μια βεβαιότητα. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη μιας βεβαιότητας, η αμφιβολία τον κατακερματίζει.

Ο Ιησούς, όπως κι όλοι οι μεγάλοι μυημένοι, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, μιλά για την Αιώνια Ζωή, προβάλλοντας στην Πραγματικότητα, εκτός των άλλων, μια σταθερή, αμετακίνητη βάση. Μια βάση πέρα από την αμφιβολία του παροδικού. 'O,τι είναι παροδικό, δεν μπορεί να προσφέρει μια σταθερή και μόνιμη βεβαιότητα. Το παροδικό είναι εξ ορισμού αβέβαιο, αμφίβολο, ασταθές. Το ζωντανό σώμα είναι ένα παροδικό σώμα, κάποια στιγμή καθίσταται νεκρό. Κατά συνέπεια, η ζωή αυτού του κόσμου είναι παροδική, είναι η ζωή μιας παροδικότητας. Τούτο μπορεί για κάποιους να αποτελεί ένα είδος ανακούφισης ή παρηγοριάς από τις πραγματικές ή ψευδαισθητικές τους έγνοιες, ωστόσο δεν παύει να αποτελεί και μια βεβαιότητα. Ναι, μέσα στη ζωή, μέσα στην παροδικότητα, υπάρχουν σημεία βέβαια και σταθερά, πέρα από κάθε αμφιβολία. Το ίδιο το παροδικό αποτελεί μια βεβαιότητα, αν καταφέρουμε να το αναγνωρίσουμε ως τέτοιο, ο θάνατος αποτελεί μια άλλη. Ναι, είναι βέβαιο και δεν αλλάζει, πως ό,τι είναι παροδικό, κάποια στιγμή παύει να είναι. Ναι, είναι βέβαιο, πως ό,τι είναι παροδικό, μπορεί να πάψει να υφίσταται ως τέτοιο.

Μέσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, ο άνθρωπος "αγωνίζεται" να ζήσει. 'Oμως, κάτι πρέπει να αλλάξει για να ζήσει διαφορετικά. Αν η σκέψη μας βρίσκεται κάπου στο παρελθόν, το παρόν μας είναι, λίγο - πολύ, "κενό" από "τωρινή ζωή", γιατί το παρελθόν καλύπτει "πολύ χώρο". Αν η σκέψη μας βρίσκεται κάπου στο μέλλον, το παρόν μας στερείται και πάλι "τωρινής ζωής", γιατί το ενδιαφέρον ή το άγχος μας έχει κάνει ένα άλμα προς τα μπρος άκαιρο. Και στις δυο περιπτώσεις, ο "αγώνας" μας για ζωή είναι, λίγο - πολύ, ένας "αγώνας" χαμένος. Θέλουμε να "κερδίσουμε" σ' έναν "αγώνα", συμμετέχοντας σε κάποιον άλλον! Κι ωστόσο, πολλές φορές αναρωτιόμαστε γιατί τίποτε δεν αλλάζει στη ζωή μας...

Η ζωή μας στο παρελθόν μπορεί να είναι ίδια με την ζωή μας στο παρόν ή στο μέλλον αν, όμως, δεν αλλάξει κάτι μέσα στην παροδικότητα αυτού του κόσμου, η ζωή μας θα ακολουθεί μια κυκλική τροχιά. Τα πάντα θα φαίνονται πως κυλούν, όμως τα πάντα θα είναι ίδια, γιατί εμείς δεν θα έχουμε αλλάξει σε τίποτε. Η ζωή μας αλλάζει, όταν εμείς αλλάζουμε. Αν εμείς δεν θέλουμε να ξεφύγουμε από την κυκλική μας τροχιά, θα ζούμε διαρκώς μέσα στα όριά μας. Τούτο μερικοί το θεωρούν ως καλό και άλλοι ως φρικτή καταδίκη. Πέραν, όμως, του καλού ή του κακού, είναι βέβαιο πως κάτι τέτοιο δεν είναι εξέλιξη. Η εξέλιξη είναι πάντοτε μια υπέρβαση, μια συνέχεια, όχι μια αέναη επανάληψη. Υπ’ αυτή την έννοια, η ζωή μπορεί να είναι είτε επανάληψη, είτε συνέχεια, εξέλιξη. Μπορεί να είναι μια κυκλική κίνηση, μπορεί να είναι μια κίνηση σπειροειδής. Τούτο εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς τους ίδιους. 'Oμως, αν και όλοι μας συμφωνούμε πως δεν γίνεται να τρέφεται ο άνθρωπος παντοτινά με την ίδια τροφή, στην καθημερινότητά μας, στην ζωή μας, συμπεριφερόμαστε με τρόπους που θυμίζουν, πολλές φορές, εικόνα εμμονής στον μητρικό θηλασμό μέχρι και την αποβίωσή μας. Γνωρίζουμε πως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί, όμως ζούμε ενσαρκώνοντας αυτή την εικόνα, κατά ποικίλους τρόπους.

Κάθε εμμονή μας, κάθε φόβος μας, κάθε προκατάληψή μας, μας καθιστά ολοένα και πιο δυσκίνητους πάνω στην Οδό της Ζωής. Γινόμαστε ολοένα και πιο άκαμπτοι, πιο αρτηριοσκληρωτικοί. Δυσκολευόμαστε να ακούσουμε και να δούμε, πέρα απ' αυτά που θεωρούμε ότι μπορούμε να δούμε και να ακούσουμε. Θεωρούμε, άλλος λιγότερο κι άλλος πιο πολύ, πως ξέρουμε αρκετά ορθά πράγματα, προκειμένου οι απόψεις και οι συμπεριφορές μας να είναι αμετακίνητες. Γαλουχούμαστε από την οικογένεια και την κοινωνία, έτσι ώστε να είμαστε οι τέλειοι, οι πρώτοι. Κι ο τέλειος δύσκολα αλλάζει. Κι ο πρώτος δύσκολα αφήνει την θέση του... Σκληραίνουμε την στάση μας απέναντι στους άλλους, γιατί γαλουχούμαστε με τον φόβο της επιβίωσης, και δυσκολευόμαστε να συγχωρήσουμε ή να ζητήσουμε συγγνώμη, γιατί θεωρούμε πως, σχεδόν πάντα, εμείς είμαστε οι δίκαιοι, ή οι αδικημένοι.

Τι ζητούμε από την ζωή; Ο καθένας θα δώσει την απάντησή του, γιατί όλοι, λίγο-πολύ, ζητούν κάτι Στην πραγματικότητα, επιθυμούμε πολλά, αλλά θέλουμε λίγα. Ο καθένας έχει τους λόγους του γι' αυτό. 'Oμως, μέσα στο βασίλειο του παροδικού, ό,τι προσφέρεται, προσφέρεται για λίγο, διότι το παροδικό μόνο παροδικά πράγματα μπορεί να προσφέρει Η παροδική ζωή προσφέρει παροδικές χαρές και λύπες. Αν αναζητούμε, ωστόσο, κάτι το μόνιμο, όντας μέσα σ’ έναν κόσμο παροδικό, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως επιθυμούμε μια μεταμόρφωση, την μεταμόρφωση αυτού που είναι παροδικό σε κάτι το μόνιμο και σταθερό. 'Oλα, όμως, τα πράγματα μπορούν να μεταμορφωθούν από παροδικά σε μόνιμα; 'O,τι στηρίζεται στο είναι, μπορεί να καταστεί μόνιμο και σταθερό ό,τι στηρίζεται στο έχειν είναι πάντοτε φύσης παροδικής, κι έτσι δεν υπόκειται σε μεταμόρφωση. Μπορούμε να είμαστε, είτε έχοντας είτε μη έχοντας. Δεν μπορούμε, όμως, να έχουμε, αν δεν είμαστε. Η διαδικασία, συνεπώς, αυτής τούτης της μεταμόρφωσης στηρίζεται στο είναι, ακριβώς εκεί που στηρίζεται και η έννοια της Αιώνιας, και όχι παροδικής, ζωής.

Το είναι αποτελεί μια απολυτότητα: ή είσαι ή δεν είσαι Το έχειν φέρει εντός του την σχετικότητα κατά συνέπεια, εμπερικλείει μια αστάθεια, μια αμφιβολία. Η ζωή η ίδια φαίνεται, υπό μια έννοια, πως εκδιπλώνεται ως είναι και έχειν, παρ’ όλο που η ίδια η ουσία της βρίσκεται εντός του είναι.

Πολλοί επιθυμούν την ζωή του είναι. 'Oμως επιθυμούν να είναι σύμφωνα με την ζωή του έχειν, επιθυμούν να ζήσουν "έχοντας" και όχι "όντας". Η κτητικότητα που προβάλλει μέσα από το έχειν, προσφέρει στον "κτήτορα" την ψευδαίσθηση της "μη έλλειψης". Η ανάγκη, ωστόσο, μιας τέτοιας ψευδαίσθησης δεν είναι παρά η μαρτυρία, η βεβαίωση, περί ενός μη ολοκληρωμένου, ενός μη πλήρους, είναι.

Η Ζωή αγαπά την πληρότητα, γι' αυτό και συμπληρώνει με τον "τρόπο" της όλα τα κενά. Στον Γάμο του είναι και του έχειν, η Ζωή δημιουργεί ένα Ζεύγος ευκαιριών και εξέλιξης. Η ζωή του έχειν μπορεί να καταστεί ζωή του είναι, και η ζωή του είναι μπορεί να εξελιχθεί περαιτέρω...

Στην Οδό της Ζωής πορεύεται η εξέλιξη... Κι αυτό είναι ένα κάλεσμα υπέρβασης, υπέρβασης αυτού που πάντα φαίνεται πως προηγείται..

Ημερομηνία καταχώρησης: 1.2.2007