Στόχοι και αρχές για την ομαλή λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος PDF Εκτύπωση E-mail
Προβληματισμοί - Εκπαίδευση
Πέμπτη, 01 Μάρτιος 2007 19:03
του Κίμωνα Θεοδωρόπουλου

Τι κάνει μια ομάδα ανθρώπων, μια οικογένεια, μια γειτονιά, ένα χωριό, μια χώρα, όταν έχει να αντιμετωπίσει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα; Συνήθως βρίσκονται όλοι μαζί αναζητώντας μια ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα, και ακούγοντας τη γνώμη αυτών που είναι πιο ειδικοί σε κάθε περίπτωση. Όταν υπάρξει ομόνοια, και ορθή καθοδήγηση, συνήθως η λύση βρίσκεται. Αν δεν υπάρξει ομόνοια, ή η σωστή καθοδήγηση των ειδικών, τότε είτε κάποιοι λίγοι θα επιβάλλουν με τη βία την άποψή τους, οδηγώντας την ομάδα σε μια προσωρινή λύση του προβλήματος ή στη διόγκωσή του, είτε δεν θα ληφθεί καμιά απόφαση, και το πρόβλημα θα διαιωνίζεται.

Πόσος χρόνος ακόμα πρέπει να χαθεί μέχρι να κατανοήσουμε ότι το εκπαιδευτικό σύστημα στη χώρα μας έχει φτάσει σε ένα τέτοιο πολύ κρίσιμο σημείο;

Οφείλουμε όλοι μας να επιδιώξουμε με υπευθυνότητα να βρούμε μια κοινά αποδεκτή, ορθή και βιώσιμη λύση. Να απελευθερώσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα από όλα τα εμπόδια στην ομαλή λειτουργία του. Να προχωρήσουμε στις επανορθωτικές κινήσεις που θα βοηθήσουν να κλείσουν οι πληγές που έχουν προκληθεί στα άτομα και στην κοινωνία. Να χαράξουμε νέους στόχους και αρχές για ένα εκπαιδευτικό σύστημα θωρακισμένο έναντι παρόμοιων καταστάσεων. Οφείλουμε έναντι του μέλλοντος, να συνεργαστούμε τώρα, αφήνοντας πίσω κομματικές, συντεχνιακές και προσωπικές προτιμήσεις και συμφέροντα.

Οφείλουμε να βρούμε λύσεις. Λύσεις ορθές και άμεσα εφαρμόσιμες.

Αρχικά, να συμφωνήσουμε σ' ένα κοινό πλαίσιο αρχών και στόχων:

* Η παιδεία είναι απαράγραπτο φυσικό δικαίωμα και καθήκον των ατόμων και των κοινωνιών. Το δικαίωμα και το καθήκον αυτό μπορούν να λειτουργήσουν μόνο μέσα σε συνθήκες ελευθερίας και συνετής καθοδήγησης.

* Η Πολιτεία οφείλει να εξασφαλίζει και να προστατεύει αυτό το δικαίωμα και καθήκον. Για το σκοπό αυτό, η Πολιτεία συγκροτεί το εκπαιδευτικό σύστημα όλων των βαθμίδων και νομικών υποστάσεων. Η Πολιτεία έχει την ευθύνη για τη λειτουργία του συνόλου του εκπαιδευτικού συστήματος.

* Για να κατευθύνει και να ελέγχει το εκπαιδευτικό σύστημα στο σύνολό του, η Πολιτεία θεσπίζει ένα αρμόδιο σώμα, στο οποίο θα συμμετέχουν όλες οι κοινωνικές ομάδες, επιστημονικοί φορείς και επαγγελματικά επιμελητήρια. Οι αποφάσεις του σώματος αυτού θα βασίζονται στις τοποθετήσεις των ειδικών εκπαιδευτικών, ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, ανθρωπολόγων, φιλοσόφων. Το σώμα αυτό θα καθορίζει τους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος καθώς και τις αρχές και κανόνες που θα ακολουθούνται για την υλοποίηση των στόχων αυτών.

* Γενικός στόχος του εκπαιδευτικού συστήματος, στο σύνολό του, είναι η υγιής ανάπτυξη της προσωπικότητας των ατόμων και των κοινωνιών, η καλλιέργεια των ατομικών και συλλογικών αρετών που χρειάζονται για να εμφανισθεί η ευτυχία μέσα στις ψυχές των ανθρώπων, και η αναζήτηση της γνώσης που θα βοηθήσει στη διεύρυνση της συνειδητότητας, απαραίτητης προϋπόθεσης για την εξέλιξη του ανθρώπινου γένους.

* Η λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος πρέπει να είναι ελεύθερη από καθετί που θα μπορούσε να παρεμποδίσει την επίτευξη των στόχων του.

* Οι ουσιαστικοί στόχοι του εκπαιδευτικού συστήματος είναι οι ίδιοι για όλα τα είδη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, δημοσίων και ιδιωτικών, όλων των βαθμίδων.

* Κάθε επόμενη βαθμίδα του εκπαιδευτικού συστήματος στηρίζεται στο έργο που έχει πραγματοποιηθεί στις προηγούμενες.

* Οι αρχές και οι κανονισμοί που ακολουθούνται για την υλοποίηση των στόχων, είναι κοινοί για όλα τα είδη των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, δημοσίων και ιδιωτικών, όλων των βαθμίδων.

* Η λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων δεν πρέπει να παρεμποδίζεται από την παράλληλη λειτουργία άλλων θεσμοθετημένων συμφερόντων (κομματικών, συντεχνιακών, προσωπικών, κτλ). Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν πρέπει με κανένα τρόπο να αποτελούν πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ των συμφερόντων αυτών.

* Ο έλεγχος της καλής λειτουργίας του εκπαιδευτικού συστήματος πραγματοποιείται μέσω επιστημονικών οργάνων σε δύο διακεκριμένα στάδια, πρώτον όσον αφορά τους γενικούς στόχους της παιδείας (αξιολόγηση), και δεύτερον όσον αφορά τα θέματα της επαγγελματικής κατάρτισης (αναγνώριση).

* Όλα τα ιδρύματα, τόσο για τα ιδιωτικά, όσο και για τα δημόσια, απολαμβάνουν πλήρη αυτονομία και αυτοδιοίκηση. Κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα είναι υπεύθυνο για όλα τα θέματα της εσωτερικής του λειτουργίας, αρκεί να μην παραβιάζονται οι γενικοί κανόνες και αρχές.

* Ισχύει η αρχή της ελεύθερης κινητικότητας των σπουδαστών μεταξύ τμημάτων, σχολών και ιδρυμάτων, σύμφωνα με τα κριτήρια που θα καθιερώνει το κάθε ίδρυμα υποδοχής. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κάποιος να μετακινηθεί από ένα τμήμα ή ίδρυμα σε ένα άλλο, αρκεί να ικανοποιεί τους όρους του ιδρύματος στο οποίο μετακινείται, χωρίς καμία άλλη απαγόρευση.

* Η εισαγωγή στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα πραγματοποιείται με αποκλειστική ευθύνη του κάθε ιδρύματος, δημόσιου ή ιδιωτικού. Η τριτοβάθμια ανώτατη εκπαίδευση περιλαμβάνει τα πάσης φύσεως εκπαιδευτικά ιδρύματα που ακολουθούν μετά τη μέση εκπαίδευση, ανεξάρτητα από τον αριθμό ετών φοίτησης.

* Ισχύει η αρχή της ελεύθερης πρόσβασης στις γνώσεις και τις πληροφορίες, καθώς και της ελεύθερης διάδοσης αυτών. Ο αριθμός των βιβλίων που χρησιμοποιούνται ως βοήθημα καθορίζεται από τον υπεύθυνο κάθε μαθήματος. Η ύλη όλων των μαθημάτων βρίσκεται ελεύθερα στο διαδίκτυο.

* Τα προγράμματα σπουδών κάθε τμήματος αναμορφώνονται σε τακτικά διαστήματα, ή ανάλογα με τις εκάστοτε απαιτήσεις, σύμφωνα με τα τελευταία κάθε φορά επιστημονικά δεδομένα. Υπάρχει ένας κορμός κοινών μαθημάτων σ’ όλες τις κατευθύνσεις: ανθρωπιστικά, ψυχολογικά, καλλιτεχνικά, γλώσσα, φυσική αγωγή. Στις πρώτες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος δίνεται έμφαση στην καλλιέργεια της συναισθηματικής και κοινωνικής νοημοσύνης.

* Ο κανονισμός σπουδών είναι κοινός σε όλα τα ιδρύματα, και διαμορφώνεται με στόχο την καλύτερη υπηρέτηση των εκπαιδευτικών διαδικασιών. Το θέμα των παρουσιών και των εργασιών - εξετάσεων κάθε μαθήματος, βρίσκεται στην κρίση του διδάσκοντος, μετά από έγκριση της αρμόδιας επιτροπής κάθε ιδρύματος. Οι σπουδαστές συμμετέχουν στη διοίκηση των ιδρυμάτων μόνον στα θέματα που τους αφορούν άμεσα, μέσω εκλεγμένων εκπροσώπων. Η εκλογή των εκπροσώπων δεν γίνεται με βάση κομματικές ή άλλου είδους παρατάξεις, αλλά σύμφωνα με τις τοποθετήσεις και τα προσόντα του κάθε υποψηφίου. Τα μαθήματα σ’ όλα τα ιδρύματα πραγματοποιούνται στο διάστημα από Σεπτέμβριο έως Ιούνιο. Δεν υπάρχει περίοδος τελικών εξετάσεων (η οποία στερεί από τους σπουδαστές δύο μήνες περίπου μαθημάτων). Η μορφή της τελικής εξέτασης καθορίζεται από τον υπεύθυνο κάθε μαθήματος, με σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής κάθε ιδρύματος.

* Όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, όλων των βαθμίδων, οφείλουν να διαθέτουν την απαραίτητη για τη λειτουργία τους υλικοτεχνική υποδομή, με βάση τα καθιερωμένα κριτήρια και σύμφωνα με τον αριθμό των σπουδαστών κάθε ιδρύματος. Η διδασκαλία όλων των μαθημάτων θα πραγματοποιείται σε ολιγομελή τμήματα, ώστε να προάγεται ο διάλογος μεταξύ διδασκόντων και σπουδαστών. Το έργο κάθε ιδρύματος υποστηρίζεται από πλήρεις εγκαταστάσεις εργαστηρίων, χώρων έρευνας, βιβλιοθηκών και υπολογιστών για πρόσβαση στο διαδίκτυο.

* Οι σπουδαστές εγγράφονται στα μαθήματα (θεωρητικά και εργαστηριακά τμήματα) ενός εξαμήνου ήδη από το τέλος του προηγούμενου. Τα μαθήματα αρχίζουν κανονικά την πρώτη μέρα του ακαδημαϊκού έτους, χωρίς καθυστερήσεις οποιουδήποτε είδους.

* Το κάθε ίδρυμα είναι υπεύθυνο για την ασφάλεια των σπουδαστών, του προσωπικού και των υποδομών του ιδρύματος.

* Το κάθε ίδρυμα είναι υπεύθυνο για την ομαλή λειτουργία του. Για κανένα λόγο δεν επιτρέπεται η αναστολή λειτουργίας του, ή η παρακώλυση της ελεύθερης πρόσβασης σ’ αυτό, των σπουδαστών, του προσωπικού ή του κοινού.

* Το έκτακτο εκπαιδευτικό προσωπικό έχει όλα τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις του μόνιμου προσωπικού. Η πρόσληψη των εκτάκτων πραγματοποιείται από το προηγούμενο κάθε φορά εξάμηνο, ώστε αυτοί να βρίσκονται στη θέση τους από την αρχή του εξαμήνου και να μην παρακωλύεται η εκπαιδευτική διαδικασία.

* Τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα παρέχουν και επαγγελματική εκπαίδευση. Τα κατά περίπτωση αρμόδια επαγγελματικά επιμελητήρια αναλαμβάνουν την ευθύνη να πιστοποιήσουν αυτά από τα ιδρύματα, δημόσια ή ιδιωτικά, τα οποία παρέχουν αυτού του είδους εκπαίδευση στο απαιτούμενο επίπεδο. Αναλαμβάνουν, επίσης, την υποχρέωση να διεξάγουν εξετάσεις για την απόκτηση άδειας εξάσκησης επαγγέλματος.

* Στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα πραγματοποιείται έρευνα με σκοπό την προώθηση των γνώσεων, των επιστημών, της τεχνολογίας, και των καλλιτεχνικών δεξιοτήτων. Η πραγματοποίηση ερευνητικών προγραμμάτων δεν είναι αυτοσκοπός.

* Η ιδιότητα του καθηγητή δεν είναι ποτέ αυτοσκοπός, αλλά απλώς ένα μέσον για την απόκτηση και τη διάδοση των γνώσεων καθώς και για την υπηρέτηση των στόχων της εκπαίδευσης. Το εκπαιδευτικό προσωπικό αξιολογείται και εξελίσσεται σύμφωνα με τα παραπάνω, κι όχι σύμφωνα με τον αριθμό των πτυχίων και των εργασιών που έχει κάποιος ολοκληρώσει.

* Η Πολιτεία αναλαμβάνει την υποχρέωση της επαρκούς χρηματοδότησης των δημόσιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων με στόχο να ανταποκρίνονται αυτά με τον καλύτερο δυνατόν τρόπο στις απαιτήσεις λειτουργίας τους.

* Οι σπουδαστές συμμετέχουν στα πάσης φύσεως έξοδα των δημόσιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ανάλογα με τις δυνατότητές τους, και σε κάθε περίπτωση μ’ ένα συμβολικό ποσό. Οι σπουδαστές που αποδεδειγμένα δεν μπορούν να πληρώσουν αυτό το ποσό, εξαιρούνται από την υποχρέωση πληρωμής. Οι σπουδαστές που αποδεδειγμένα αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα στέγασης, κτλ, θα ενισχύονται με υποτροφίες.

Αν υπάρξει συναίνεση για τους στόχους και τις αρχές, όλα τα άλλα προβλήματα μπορούν πολύ εύκολα να επιλυθούν. Για να γίνει αυτό, πρέπει όλοι οι ενδιαφερόμενοι να αντιμετωπίσουν το θέμα της παιδείας με ευαισθησία και πνεύμα αληθινής συνεργασίας και ειλικρινούς συναίνεσης. Αλλά αυτός ο στόχος δεν επιτυγχάνεται από την μία μέρα στην άλλη. Κτίζεται σταδιακά με υπομονή και επιμονή. Στο βαθμό που αυτό δεν πραγματοποιείται, δεν θα πρέπει να περιμένουμε μια ουσιαστική έξοδο από το αδιέξοδο.

Ας θυμόμαστε, ακόμα, πως όπου εμφανίζεται η Ένωση από Κίνητρα αγνά, το Φως της Αλήθειας καθοδηγεί πάντα τους ανθρώπους ώστε να ξεπεράσουν τα εμπόδια που ορθώνονται μέσα τους και μπροστά τους, και να βρουν και να εφαρμόσουν τις λύσεις στα όποια προβλήματά τους.

Ημερομηνία καταχώρησης: 1.3.2007